't Onze Vrowtjie an mien fasaade
Geschiedenis, iconografie en inventarisatie van Mariabeelden langs Brugse straten en pleinen.
Een uitgave van Brugge-Mariastad vzw in samenwerking met de West-Vlaamse Gidsenkring Brugge
Technische fiche:
tekst: Benoit Kervin de Volkaertsbeke
illustratie : Eddy Galle
Ontwerp en druk: Impresso Roeselare
120 blz - € 18,00
Begin dit jaar trokken enkele vrijwilligers opnieuw op zoektocht. De resultaten bleken echt boeiend en meteen de idee om dit kwetsbare patrimonium te boek te stellen. Want kwetsbaar is het. Vervuiling, weersomstandigheden, verbouwingen, verwaarlozing vormen een groot probleem. Met deze publicatie uiten we dan ook onze bekommernis om deze geloofsuiting van onze voorouders - een stukje van onze wortels - in stand te houden.
In dit boek wordt eerst stilgestaan bij de geschiedenis van de Mariadevotie in een specifiek Brugse context. De al eeuwenoude verering, de aanwezigheid van meerdere broederschappen, de stimulans vanuit bepaalde kloosterorden: dit alles bleek een ideale kweekvijver voor de Mariaverering in Brugge te zijn. Vervolgens komt de iconografie van Onze-Lieve-Vrouw (en het Kind) aan bod. Houding en attributen zeggen soms veel meer dan we op het eerste gezicht denken te zien. Dat zijn eigenheden die meestal door de moderne mens niet meer gekend zijn.
We trachten ook te achterhalen waarom bewoners aan hun gevel een Mariabeeld plaats(t)en. De redenen zijn velerlei: als navolging van het stadsbestuur die op bepaalde officiële gebouwen een Mariabeeld aanbrachten; ter bescherming van de bewoner en het pand of als dank daarvoor; uit religieuze overtuiging of traditie.
De gesprekken met bepaalde bewoners/eigenaars van een Madonna met Kind brachten soms heel mooie verhalen aan het licht.
De beelden staan in een nis, op een kraagsteen, in een kapel, onder een afdakje, eventueel verrijkt met een lantaarn en of een bloembakje. Ook de inscripties worden in deze uitgave opgenomen.
Elke voorbijganger kan gemakkelijk de beelden als een Maria met Kind identificeren. Toch slaan ze op verschillende types, de één al populairder dan de andere. Onze-Lieve-Vrouw van Lourdes, van Meetkerke, de la Treille, van de Zeven Weeën, van Woesten, van de Wonderdadige Medaille, Onbevlekt Ontvangen, zijn maar enkele voorbeelden. Ook de typische Brugse Onze-Lieëve-Vrowe van 't obstenoatig kienetjie ontbreekt niet in de rij.
Naast de eigenlijke Maria met Kind, wordt ook eventjes stil gestaan bij Maria's in gezelschap van Jozef en het Kind Jezus of met haar moeder Anna. Ook Calvariekruisen waarbij de Mater Dolorosa voorkomt en kleinere monumentjes ter ere van de Onbevlekte Ontvangenis van Maria worden hier belicht.
De beelden zijn uit alle periodes en in alle stijlen: de volslanke barok, de wervelende rococo, de religieuze neogotiek, het strakke lijnenspel van art déco tot de hedendaagse vormentaal. Bij herenhuizen horen vaak indrukwekkende beelden, in de volkse buurten vinden we dan de meer populaire beelden soms tot het kitscherige toe, maar allen behoren zij tot dit Brugs verhaal.
Er werd ook gezocht naar de beeldhouwers, vooral vanaf de tweede helft van de 19e eeuw duiken hun namen op. Opzoekwerk in de bouwaanvragen leverden eveneens interessant materiaal op. Naast de ontwerpschets, werd één en ander duidelijk omtrent over de periode, het materiaal en de al dan niet aanvaarding van het ontwerp.
Brugge-Mariastad v.z.w. is niet alleen de drijvende kracht achter het restaureren van beelden of het invullen van lege nissen. Men wil dit patrimonium te inventariseren en voor iedereen toegankelijk maken.
Auteur van het boek is Benoit Kervyn, consulent religieus erfgoed voor de stad Brugge. Voor het beeldmateriaal tekende Eddy Galle. Achteraan het boek komt naast een inventaris per straat ook een plan van Brugge voor met situering van alle beelden.
Op die manier is Brugge meteen een wandelgids rijker!